Jerzy Miller

Na łamach „Gościa Niedzielnego” z 22 lutego 2026 roku ukazał się artykuł „Matka wołyńskich sierot” opisujący los 360 z Wołynia i Podola dzieci, które w lutym 1945 roku trafiły na zamek w Pieskowej Skale. Sierocińcem kierowała Jadwiga Klimaszewska etnograf, po wojnie profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego. „Matka wołyńskich sierot” urodziła się w Stanisławowie pochodząc z rodziny o patriotycznych tradycjach. Przyjecie opieki nad sierotami – ofiarach ludobójstwa, zostało zorganizowało przez Radę Główną Opiekuńczą. Obok trudności z wyżywieniem dzieci były tam też tragiczne warunki bytowania. Jadwiga Klimaszewska, by ulżyć duchowym cierpieniom dzieci, wpadła na pomysł ażeby dzieci pisały listy do swoich „bliskich”. Do dzisiaj zachowało się 129 kartek napisanych przez sieroty. Jadwiga Klimaszewska zmarła w 2006 roku w Krakowie w wieku 96 lat. Zasłużyła na szlachetną wdzięczność sierot z Pieskowej Skały spotykających się od 20 lat w miejscu schronienia, zasłużyła na pamięć swoich uczniów i ukochanej etnografii. Wspomnienie o Jadwidze Klimaszewskiej przypomina mi opiekę nad 6 letnim Franciszkiem Bąkowskim ocalałym z Huty Pieniackiej i wziętym pod opiekę przez Ks. Jana Cieńskiego proboszcza ze Złoczowa, który zorganizował ochronkę dla sierot po zagładzie Huty Pieniackiej. W tych trudnych, czasach zagłady, ludobójstwa, znaleźli się sprawiedliwi, którzy ofiarnie pomimo zagrożenia, spieszyli ze skuteczną pomocą, ażeby ocalić każde życie niewinnych sierot.

Dr Irena Bowbelska była związana z naszą rodziną od dawna, także jako matka chrzestna starszego brata Pawła. Obecnie trudno jest ustalić jednoznacznie początki zażyłości mojej Mamy, Taty i innych osób z naszej rodziny z rodziną Iruty bo tak po prostu było przecież „od zawsze”. Obecnie możemy się posługiwać już tylko świadectwami pisanymi. Z dostępnych dokumentów wiadomo, że Iruta i Mama były sąsiadkami już w latach dwudziestych zeszłego wieku, gdy mieszkały przy ulicy Półwiejskiej w Poznaniu. Ciocia Iruta zawsze chętnie też wspominała Mamy brata, Antosia, który jako od niej o rok młodszy mógł być chłopcem w gronie dzieci wspólnie bawiących się w najbliższym sąsiedztwie podwórkowym. Ojciec Iruty, Mieczysław Bowbelski (3.9.1889 Kiszyniów – 1940 Katyń, Bykownia?) był majorem Wojska Polskiego, a z Kiszyniowa pochodziła również matka Iruty, Helena z domu Wejtko (23.4.1900 Kiszyniów – 2003 Poznań). Według relacji Cioci zawierucha sowieckiej rewolucji październikowej spowodowała konieczność ucieczki z ukochanych rodzinnych stron Besarabii. Z dostępnych danych wynika, że do Poznania mama Iruty sprowadziła się na ul. Półwiejską w Poznaniu z Tarnowskich Gór w 1926 roku, prawdopodobnie w związku ze zmianą miejsca służby wojskowej męża. Dla porządku należy dodać, że według dostępnej dokumentacji Iruta miała młodszego braciszka Romana Tadeusza (15.6.1927 -?), jednak nie pamiętam, by kiedykolwiek nam o tym wspominała. Ta informacja jest o tyle istotna, bo Mieczysław Bowbelski miał o pięć lat młodszego brata, o tych samych imionach jak jego syn, Romana Tadeusza. Był on majorem Wojska Polskiego, który także jest ofiarą Zbrodni Katyńskiej, a o którym szersze informacje są dostępne w Wikipedii wraz podanymi informacjami o dziadkach Konstantynie Justynie i Leontynie z Gubarewiczów-Radobylskiej podanymi na podstawie Księgi Katyńskiej. O tych rodzinnych nieszczęściach Ciocia Iruta wspominała szalenie niechętnie i rzadko.

Oficjalnie była dr Ireną Józefą Mieczysławą Bowbelską – lekarką, doktorem nauk medycznych o specjalności anestezjolog, pionierką intensywnej terapii w Poznaniu, wychowawczynią pokoleń lekarzy. Dla mnie jednak pozostała przede wszystkim Ciocią: drobną, skupioną kobietą o przenikliwym spojrzeniu, precyzyjnych gestach i charakterze uformowanym przez wiek, w którym przyszło jej żyć.

Jej życie zaczęło się w cieniu tragedii i historii. 21 maja 1922 roku w Chludowie pod Poznaniem jej matka, Helena z domu Wejtko, urodziła córkę Irenę, która zmarła po dwudziestu minutach. Zgon zgłosił kapral Wojska Polskiego – fakt ten na zawsze pozostał w rodzinnej pamięci jako znak nieobecności ojca przy porodzie. Rok później, 8 października 1923 roku, przyszła na świat druga córka – Irena Józefa Mieczysława. Ona przeżyła oraz przejęła imię po zmarłym dziecku. W rodzinie mówiono na nią zdrobniale Iruta, jakby chciano odróżnić ją od tej pierwszej.

Dowiedz się więcej

Zdrowych i radosnych Świąt Zmartwychwstania Pańskiego

wszystkim Kresowiakom oraz Przyjaciołom

składa

Zarząd Poznańskiego Oddziału TMLiKPW

,,Wielka Boga Człowieka Matko, Panno Najświętsza! Ja, Jan Kazimierz, z łaski Syna Twego, Króla królów, i Pana mego i z Twego miłosierdzia król, upadłszy do stóp Twoich najświętszych, Ciebie dziś za opiekunkę moją i za Królowę królestwa mojego obieram (…).”

Tak rozpoczynają się słynne  Śluby Króla Jana Kazimierza III Wazy, które złożył dokładnie 370 lat temu – 1 kwietnia 1656 roku. przed obliczem matki Bożej Łaskawej w katedrze lwowskiej. Lwów pozostawał miastem wolnym, nie podbitym przez Szwedów, którzy od roku pustoszyli Polskę, grabiąc i niszcząc wszystkie miasta, kościoły i twierdze, które spotykali na swej drodze. Stąd najazd ten nazywamy w historii Potopem Szwedzkim.

W Poznaniu znajduje się wierna kopia ( trzecia istniejąca) ,,Ślicznej Gwiazdy Miasta Lwowa” (to jedno z wielu określeń dla lwowskiego wizerunku MB Łaskawej). Namalowana została z okazji 1050. rocznicy chrztu Polski z inicjatywy ruchu społecznego ,,Pokolenie Millenijne”, na czele którego stoi pani prezes Katarzyna Kwinecka. Tym samym nasz oddział aktywnie włączył się w to wielkie dzieło. Oryginał obrazu powstał we Lwowie w 1598 roku, jako epitafium dla zmarłej wnuczki lwowskiego mieszczanina Szolc-Wolfowicza. Szybko zasłynął wieloma łaskami.

9. kwietnia 2016 roku, podczas uroczystej mszy świętej z okazji 360. rocznicy ślubów królewskich, abp Mieczysław Mokrzycki Metropolita Lwowski poświęcił poznańską wierną kopię w archikatedrze lwowskiej, a 2. października tego samego roku abp Stanisław Gądecki, ówczesny metropolita Poznański dokonał uroczystego wprowadzenia wizerunku Matki Bożej Łaskawej, Królowej Korony Polskiej do katedry poznańskiej, gdzie można go zobaczyć w jednej z bocznych kaplic. Od tego czasu obraz był wystawiany w Farze poznańskiej podczas uroczystej mszy św. 3 maja, w święto Królowej Polski, w kościele Franciszkanów na wzgórzu Przemysła, z okazji mszy w Święto Niepodległości 11 listopada. Perygrynował również do Wrocławia oraz dwa lata temu do Jasnogórskiej Bazyliki w Częstochowie, podczas pielgrzymki Kresowian.

W dniu pełnoskalowej agresji Rosji na Ukrainę, 22 lutego 2022 roku, decyzją arcybiskupa, obraz został wystawiony w ołtarzu głównym katedry (na prawie rok) by w tych trudnych chwilach być (i nadal jest) pomocą duchową dla wszystkich uchodźców, którzy w ramionach Maryi szukają pocieszenia. Z relacji naocznych świadków: ,,Przed obrazem leją się łzy…”.

Od 2016 roku ten cudowny wizerunek Matki Bożej Łaskawej ma służyć pogłębianiu narodowej pamięci i być świadectwem mieszkańców grodu Piastów ich twórczego podjęcia chrześcijańskiego dziedzictwa.

Została też napisana specjalna modlitwa (zatwierdzona przez kościół) do Matki Bożej Łaskawej – zainspirowana tekstem Jasnogórskich Ślubów Narodu, opracowanych przez bł. kardynała Stefana Wyszyńskiego, Prymasa Polski. Modlitwa wyłożona jest dla wiernych przy obrazie.

Prezes poznańskiego Oddziału TMLiKPW Katarzyna Kwinecka

Jednoznacznie potępiamy ataki na obiekty dziedzictwa kulturowego !

Nie możemy pozostać obojętni wobec niszczenia miejsc, które są częścią naszej historii i tożsamości.

W tych trudnych chwilach solidaryzujemy się z mieszkańcami Lwowa

Nie sposób nie nazwać tego aktu barbarzyństwem.

Nowy- 172 numer- „Głosów Podolan” – już dostępny.

Z ŻAŁOBNEJ KARTY

Osoby zainteresowane wersją papierową, oraz prenumeratą prosimy o kontakt pod nr 728-252-793, lub na adres E-Mail igor_mode@wp.pl. Wersja cyfrowa jest bezpłatna.

Wersja elektroniczna znajduje się także pod adresem Wielkopolskiej Biblioteki Cyfrowej:

Serdecznie zapraszamy do nadsyłania materiałów do następnych numerów- wspomnień, refleksji, artykułów historycznych, pożegnań.

W imieniu redakcji „Głosów Podolan”- Igor Megger Redaktor Naczelny

W środę 18.03.2026 r. odbyło się pierwsze w nowym składzie posiedzenie kapituły wyróżnienia Semper Fidelis. Posiedzeniu przewodniczył nowo powołany uchwałą z dnia 2.02.2026 r. przewodniczący prof. Tomasz Naganowski. O wybranej do wyróżnienia kandydaturze poinformujemy Państwa po zatwierdzeniu jej przez Zarząd Poznańskiego Oddziału TMLiKPW.

tekst i foto: Jacek Kołodziej

37 lat temu powstał nasz poznański Oddział: Nasi członkowie w statystyce

W kolejną rocznicę powstania naszego Oddziału chciałbym Państwu przybliżyć go z innej strony – od strony statystycznej. Pomimo że przez nasze szeregi w ciągu 37 lat przewinęło się blisko 700 osób (ostatni numer legitymacji), to właściwie struktura pokoleniowa, zawodowa, czy związana z miejscem urodzenia nie była elementem naszych badań w pracach i artykułach związanych z naszym Towarzystwem. Uznałem, że jest to rzecz ciekawa, także do badań na temat repatriacji z Kresów do Poznania po II Wojnie Światowej. Kto wie czy w przyszłości z poniższej analizy nie skorzysta jakiś badacz w swoich pracach. Wszystkie poniższe informacje pochodzą tylko i wyłącznie z deklaracji członkowskich.

3) wykonywany zawód

uwaga: często jest kategoria przybliżona, niektóre osoby wpisane zostały do więcej niż jednej kategorii. Znaczna część osób wpisywało „emeryt” „rencista” bez podawania wcześniej wykonywanego zawodu (pomimo adnotacji jego o podaniu przed przejściem na świadczenie), niektórzy podawali nazwę zakładu pracy bez podania stanowiska, wreszcie, tak jak w przypadku miejsca urodzenia zdarzały się osoby niepodające nic.

Igor Megger