11 lipca b.r. mija 30. rocznica śmierci pierwszego prezesa poznańskiego oddziału Towarzystwa Miłośników Lwowa i Kresów Południowo-Wschodnich. Prof. Andrzej Alexiewicz urodził się 11 lutego 1917 r. we Lwowie, w znanej rodzinie lekarskiej. Uczęszczał do szkoły powszechnej oraz do Klasycznego Gimnazjum nr VI we Lwowie, które ukończył jeszcze przed wojną w 1935 r.
Studia na Wydziale Matematyczno-Przyrodniczym Uniwersytetu Jana Kazimierza rozpoczął od fizyki. Lecz po roku zmienił kierunek zainteresowania studiów i poświęcił się matematyce. Uniwersytet Jana Kazimierza we Lwowie był w owym czasie światowym centrum analizy funkcjonalnej, rozwijanej z ogromnym powodzeniem przez uczonych zaliczonych do najwybitniejszych matematyków polskich wszechczasów, których uznawano powszechnie za członków światowej elity naukowej. Nauczycielami Andrzeja Alexiewicza byli najwybitniejsi: Herman Auerbach, Stefan Banach, Leon Chwistek, Stefan Kaczmarz, Stanisław Loria, Stanisław Mazur, Władysław Orlicz, Wojciech Rubinowicz, Juliusz Schauder, Hugo Steinhaus, Eustachy Żyliński. Stopień magistra w zakresie matematyki uzyskał w Państwowym Uniwersytecie we Lwowie, jak nazwano Uniwersytet Jana Kazimierza, pisząc pracę w latach 1939-1940 pod kierunkiem prof. Eustachego Żylińskiego.
Tragiczny okres II wojny światowej oraz okupacji sowieckiej i niemieckiej nie przerwał naukowego rozwoju Andrzeja Alexiewicza. W roku 1941 został asystentem w Katedrze Matematyki Państwowego Uniwersytetu we Lwowie. Podczas okupacji niemieckiej musiał porzucić pracę naukową. Niemcy w tym czasie zamknęli polskie uczelnie. Wówczas zatrudnił się w Instytut fűr Fleckfieber und Wirus Forschung produkującym przeciwtyfusową szczepionkę metodą Rudolfa Weigla. Tutaj znalazło schronienie wielu wybitnych ludzi nauki i kultury polskiej. Instytut ten bowiem zatrudniał wiele osób działających w AK, placówka chroniła przed przypadkowym aresztowaniem i wywózką do Niemiec. W tym okresie Andrzej Alexiewicz zajmował się tajnym nauczaniem matematyki. Jednocześnie kontynuował pracę naukową na tajnym Polskim Uniwersytecie we Lwowie, kończąc pod kierunkiem prof. Władysława Orlicza swoją rozprawę doktorską pt.: „O ciągach operacji”, którą obronił w sierpniu 1944 r. przed komisją złożoną z prof. Zierhoffera (dziekana), Orlicza i Nikliborca. Na tej podstawie Wydział Matematyczno-Przyrodniczy Uniwersytetu Poznańskiego w lipcu 1945 r. nadał mu stopień doktora.
Po wojnie, Andrzej Alexiewicz jak wielu Polaków, musiał opuścić ukochany Lwów i wraz z żoną Julią i dziećmi przeniósł się do Poznania, gdzie zdecydował się osiąść prof. Władysław Orlicz wracający na przyznane mu jeszcze w 1937 r. stanowisko profesora Uniwersytetu Poznańskiego. Obaj uczeni przybyli do Poznania 5 maja 1945 r. i od razu rozpoczęli organizować Wydział Matematyczno-Przyrodniczy zdewastowany przez wojnę.
Już w roku 1948 Andrzej Alexiewicz habilitował się przedstawiając rozprawę „O całce Den-joy funkcji abstrakcyjnych”, po czym objął stanowisko docenta. Później następowały kolejne awanse. W 1954 r. został profesorem nadzwyczajnym, a w 1962 r. profesorem zwyczajnym. Czasowo pracował w Instytucie Matematycznym Polskiej Akademii Nauk. W roku akademickim 1959-1960 przebywał sześć miesięcy na stypendium Rockefellera w New Yorl University of Washington (Seatle). W latach 1951-1956 pełnił funkcję prodziekana i dziekana Wydziału Matematyki, Fizyki i Chemii Uniwersytetu. Był też organizatorem zaocznych studiów matematyki i punktów konsultacyjnych, kierując tą formą kształcenia przez długie lata. W latach 1956-1959, z wyboru, był prorektorem UAM. Od 1969 r. aż do przejście na emeryturę w 1987 r. był dyrektorem Instytutu Matematyki UAM. Do końca pracował w tym instytucie na części etatu. Zainteresowania naukowo-badawcze Andrzeja Alexiewicza zostały w znacznej mierze zdeterminowane przez kontakt z Lwowską Szkołą Matematyczną i współpracę z profesorem Władysławem Orliczem.
Profesor Andrzej Alexiewicz jest autorem 51 artykułów naukowych ogłoszonych w różnych czasopismach, jednej monografii „Analiza Funkcjonalna” wydanej w 1969 r. jako 49 tom serii „Monografie Matematyczne”, i jednego podręcznika „Geometria różniczkowa”, którego dwa wydania w latach 1966 i 1970 stanowiły cenną pomoc dla studentów matematyki. Dziedziną jego badań naukowych była przede wszystkim analiza funkcjonalna.
Działalność pedagogiczna Andrzeja Alexiewicza w zakresie kształcenia kadr naukowych była imponująca. Wypromował on 18 doktorów, z których ponad połowa uzyskała później stopień doktora habilitowanego, a kilku tytuł profesora. Pod jego kierunkiem napisano ogromną liczbę prac magisterskich z bardzo różnorodnej tematyki. Wykłady profesora Alexiewicza cieszyły się wśród studentów dużym zainteresowaniem. Cechowały je duże poczucie humoru, entuzjazm, dynamika, skłonność do prowokowania i podejmowania dyskusji ze szczególnie uzdolnionymi i dociekliwymi studentami oraz umiejętność bardzo atrakcyjnego przekazywania wiedzy.
Andrzej Alexiewicz przez kilka dziesięcioleci wspierał działalność Polskiego Towarzystwa Matematycznego, w latach 1981-1983 był prezesem Oddziału Poznańskiego PTM.
Profesor Andrzej Alexiewicz był postacią wybitną, prawdziwie renesansową. Poza matematyką był znawcą malarstwa i muzyki. Sam malował obrazy, które można podziwiać w prywatnych mieszkaniach jego krewnych, przyjaciół i znajomych. Część obrazów zawsze zdobiła jego gabinet w Collegium Mathematicum przy ul. Matejki. Bogata osobowość i niezłomny charakter profesora Alexiewicza daleko odbiegały od stereotypowych wyobrażeń o naukowcach.
Od 1989 r. był pierwszym prezesem Poznańskiego Oddziału Towarzystwa Miłośników Lwowa i Kresów Południowo-Wschodnich, który tworzył wraz z grupą lwowian mieszkających w Poznaniu. Wiedzę o słynnej lwowskiej szkole matematycznej szerzył nie tylko w samym Poznaniu, alei w wielu miastach Polski, które odwiedzał na zaproszenia Oddziałów TMLiKPW, także w publikacjach prasowych. W życiu prywatnym i naukowym zawsze nawiązywał do swych lwowskich korzeni.
Prof. Andrzej Alexiewicz zmarł 11 lipca 1995 r. w Poznaniu.
tekst: Hanna Dobias-Telesińska, foto: z Kroniki Oddziału
