Z głębokim żalem informujemy o śmierci wielkiego badacza Ludobójstwa Wołyńskiego, Laureata naszej statuetki „Semper Fidelis” Władysława Siemaszko.
Władysław Siemaszko, pseudonim „Wir”, urodził się 8 czerwca 1919 r. w Kurytybie (Brazylia), był prawnikiem, działaczem kresowym, badaczem tragedii polskiej ludności na Wołyniu w okresie II wojny światowej. Syn polskiego dyplomaty. W latach 1924–1944 mieszkał na Wołyniu. W 1940 r. został skazany przez sąd sowiecki na karę śmierci, później zamienioną na 10 lat łagru. Został osadzony w więzieniu w Łucku do czerwca 1941 r., gdzie uniknął masowej egzekucji przeprowadzonej przez NKWD. W latach 1942–1944 walczył w szeregach AK jako oficer 27. Wołyńskiej Dywizji Piechoty. W 1945 r. został ponownie aresztowany przez władze radzieckie. Przekazany polskim władzom komunistycznym przebywał w więzieniu do 1948 r. Po wojnie ukończył Wydział Prawa i Administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie. Do chwili przejścia na emeryturę pracował jako radca prawny. W 1984 r., po opublikowaniu w czasopiśmie „Nurt” artykułu Jerzego Tomaszewsiego, oskarżającego Armię Krajową o mordowanie ukraińskich cywilów, środowisko kombatanckie żołnierzy 27 Wołyńskiej Dywizji AK przystąpiło do zbierania relacji świadków na temat wydarzeń z lat 1943–1944. Efektem były publikacje Władysława Siemaszki oraz jego córki Ewy dotyczące zbrodni popełnionych przez ukraińskich nacjonalistów na Polakach na Wołyniu. Władysław Siemaszko osobiście organizował pomoc materialną dla Polaków zamieszkujących Wołyń.
Ewa i Władysław Siemaszko opublikowali wiele pozycji dotyczących martyrologii Polaków na Wołyniu w latach II wojny światowej. Do najważniejszych należą: „Ludobójstwo dokonane przez nacjonalistów ukraińskich na ludności polskiej Wołynia 1939–1945”, „Terror ukraiński i zbrodnie przeciwko ludzkości dokonane przez OUN-UPA na ludności polskiej na Wołyniu w latach 1939-1945”, „Wołyń naszych przodków. Śladami życia – czas zagłady. Album z okazji 60. rocznicy ludobójstwa dokonanego przez nacjonalistów ukraińskich OUN-UPA na ludności polskiej Wołynia”, „Zbrodnie nacjonalistów ukraińskich dokonane na ludności polskiej na Wołyniu 1939–1945”, Władysław Siemaszko napisał wraz z J. Turowskim. Za swą działalność Ewa i Władysław Siemaszko otrzymali wiele nagród i odznaczeń. Władysław m.in. jest kawalerem Orderu Orła Białego.
Za ich ogromne zasługi Zarząd Poznańskiego Oddziału TMLiKPW przyznał w 2013 r. Ewie i Władysławowi Siemaszko wyróżnienie w postaci statuetki Lwa Semper Fidelis. Ich bezkompromisowe dążenie do ukazania prawdy o tragedii na Wołyniu zasługuje na uznanie i wielki szacunek.
Władysław Siemaszko zmarł 12 grudnia br. w pięknym wieku 106 lat. Z momencie śmierci był trzecim najstarszym żyjącym mężczyzną Polakiem.
Pogrzeb Władysława Siemaszki, weterana II wojny światowej i najstarszego żołnierza AK, odbędzie się 18 grudnia 2025 r. o godzinie 13:00 w Katedrze Polowej Wojska Polskiego, a po uroczystościach zostanie pochowany na Cmentarzu Powązkowskim – wojskowym, w ceremonii o charakterze państwowym.
Hanna Dobias-Telesińska